خورشاه بن قباد الحسينى
286
تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى )
همه حشمت و شوكت ، آداب سلطنت و طمطراقى كه سلاطين را مىباشد ، نداشت ؛ مثل ساير الناس سلوك مىفرموده و گاه از توبرهء اسبها نيز نخود بيرون مىآورد و مىخورد ، امّا رعايا و برايا در عهد او آسودهخاطر و مرفّه الحال بودند و عموم اوقات خود را به نشاط و سرور صرف مىنمودند و والى گجرات و سلاطين دكن مجموع در مقام اطاعت و انقياد درآمده احكام او را اذعان مىفرمودند . چون مدّت شش سال و چند ماه از دولت و سلطنت او سپرى شد ، در پاى قلعهء كلنجر « 1 » به محاصره مشغول بود كه به يك بار ناگاه آتش در داروخانه افتاده شير خان با جمعى از مقرّبان كه نزديك به داروخانه ايستاده بودند از اشتعال و التهاب آن نيران خرمن حياتشان پاك بسوخت ، امّا در همان روز حصار مذكور مفتوح گشت « 2 » و شير خان بعد از يك روز جان شيرين را به خالق جهانآفرين تسليم نمود و بعد از وى پسرش اسليم شاه « 3 » ، در شهور سنهء اثنى و خمسين و تسعمايه [ 952 ] قايممقام پدر شده ، رايت عزّ و جاه بر اوج مهر و ماه برافراخت و در امور سلطنت و ضبط مملكت به استقلال شروع نموده به بسط بساط نشاط و عيش پرداخت و تا شهور سنهء احدى و ستين و تسعمايه [ 961 ] در عيش و كامرانى به سر برد و بعد از آن روى به عالم جاودان نهاده جهان فانى را به ديگران سپرد . بعد از وى فتور و قصور در دودمان شير خان راه يافته ديگر كسى به استقلال پادشاهى نكرد و اسكندر نامى كه هم از آن طبقه بود ، چند روزى رايت ايالت برافراخته بر تخت دهلى سلطنت نمود و در شهر رجب سنهء اثنى و ستين و تسعمايه [ 962 ] از سپاه ظفردستگاه پادشاه ربعمسكون ، محمد همايون شكست يافته ، لشكرش متفرّق و پريشان شد و ولايت هندوستان كرة بعد اخرى و ثانيا بعد اولى در تحت تصرّف پادشاه سليمانمكان درآمد و الحالة هذه كه تاريخ هجرت نبوى - صلوات اللّه و سلامه عليه - به نهصد و هفتاد و يك
--> ( 1 ) . كلنجر كالنجر : قلعهاى است در مولتان ( لغتنامه ) . ( 2 ) . تاريخ فرشته ، ج 1 ، ص 228 : « و در آخر روز كه دوازدهم ربيع الاول سنهء اثنى و خمسين و تسعمايه ( 952 ) بود خبر فتح قلعه شنيده وديعت حيات سپرد » . ( 3 ) . تاريخ فرشته ، ج 1 ، ص 229 : سليم شاه . « جلال خان به سعى عيسى خان صاحب و ديگر امرا در تاريخ پانزدهم ماه ربيع الاول سنهء اثنى و خمسين و تسعمايه ( 952 ) در پاى قلعهء كالنجر جلوس فرموده مخاطب به اسلام شاه گشت و بر زبانها سليمشاه مذكور است » .